MEGALITY W ŁUPAWIE

Mało kto wie, że w okolicy miejscowości Łupawa leżącej w gminie Potęgowo zachowało się największe w Polsce skupisko grobowców megalitowych, konstrukcji starszych od egipskich piramid (łupawskie megality mają ponad 5 tys. lat!). Najbardziej znaną na świecie megalityczną budowlą jest angielskie Stonehenge.

Nazwa „megalit” oznacza „wielki kamień” – w przeszłości uważano, że ogromne, ważące wiele ton kamienie układali giganci, dlatego te grobowce nazywano „łożami olbrzymów”. W dolinie rzeki Łupawy znaleźć można 33 megality, w najbliższej okolicy zaś kolejnych 15 kamiennych grobowców.

Najdłuższy z łupawskich megalitów ma 56 m, najkrótszy 9 m. Co ciekawe, zazwyczaj grobowce na ziemiach polskich miały czoła zwrócone ku wschodowi, zwężały się zaś ku zachodowi. Nad Łupawą zaś prawie każdy z megalitów jest usytuowany w innym kierunku. Megality wznoszone nad Łupawą miały formę trapezu, czasami zbliżonego do prostokąta. Jedna z teorii archeologów tłumaczy, że wielki grobowiec w kształcie zwężającego się i obniżającego się ku końcowi trapezu lub wydłużonego trójkąta mógł wyznaczać drogę, którą zmarły miał przejść, by po śmierci odrodzić się w świecie przodków.

Grobowce znad Łupawy bardzo często były wznoszone w miejscach z natury widocznych, co dodatkowo podkreślało ich monumentalizm. To położenie mogło być ważne ze względu na dodatkową funkcję, jaką pełniły – przypuszcza się, że niektóre z nich były nie tylko grobowcami, lecz także słupami granicznymi, które strzegły dostępu do terytorium zamieszkanego przez ich budowniczych. W Dolinie Łupawy w dwóch dużych skupiskach, które wyznaczają centrum obszaru zamieszkanego przez twórców megalitów, znajdują się 33 wielkie grobowce. Jednak w odległości kilkunastu kilometrów od tych dwóch skupisk odkryto pojedyncze megality, które otaczają obszar o kształcie wielkiej elipsy i powierzchni ponad 500 km2 . Część z nich, usytuowana na miejscach dobrze wyeksponowanych, była niczym strażnice strzegące dostępu do wnętrza kraju. Inne „słupy graniczne” stały wzdłuż traktów komunikacyjnych, wyznaczając linię graniczną, której intruz nie powinien przekraczać, by nie narazić się budowniczym megalitów.

(Tekst opracowany na podstawie obszernego przewodnika po łupawskich megalitach.)

Jak znaleźć megality?

Najłatwiej odnaleźć je, korzystając z oznaczeń na mapie Google: pinezka pierwszego skupiska, pinezka drugiego skupiska.

fot. jeden z łupawskich megalitów (fot. pochodzi ze wspomnianego wyżej przewodnika)